Kabaret z historia w tle
Bawi, śmieszy, dostarcza rozrywki i poprawia nastrój. Takie są cele kabaretu. Kabaret jak mówi słownik to kameralne widowisko satyryczno -humorystyczne wykonywane przez nieliczną grupę artystów, to forma sztuki. Widowiska kabaretowe tworzone są przez kilkuosobowe grupy i zazwyczaj są to grupy stałe. Ekspresja sztuki w przypadku kabaretu polega na prezentowaniu krótkich form, którymi są skecze. Kabaret jest więc formą sztuki niemniej ważną niż teatr czy film. To nie jak stereotypowo można uznać głupowate przedstawienie tworzone przez środowiskowych błaznów. Kabaret potrafi zapisać się w historii, godnie służyć kulturze i podtrzymywać na duchu społeczeństwo, jednocześnie rozliczając w sposób prześmiewczy gorzką rzeczywistość.
„Zielony Balonik” był pierwszym polskim kabaretem założonym w 1905 roku. Każdy o nim słyszał chociażby na lekcjach języka polskiego. Działał w kawiarni “Jama Michalika” przy ul. Florianskiej w Krakowie, w czasach Mlodo-Polskich i to przez dosyć krotko, bo niespełna siedem lat. Pisywał do niego Boy Żeleński, udzielały się w nim znane osobistości życia politycznego i kulturalnego początku XX wieku. Skupiał środowiska artystyczne, przeciwstawiające żart i ironię konserwatywnym środowiskom, które wówczas dominowały w Krakowie. W krótkim czasie „Zielony Balonik” stał się pieszczochem miasta, stał się swego rodzaju autorytetem, zwłaszcza w kwestiach artystycznych. Był pierwszym zbiorowym wybuchem śmiechu, jaki od niepamiętnych czasów rozległ się w Polsce, i który zarażał. W niedługim czasie na wzór „Zielonego Balonika” kabarety pojawiły się w każdym mieście.
Do dziś są poważne, chętnie oglądane i wspominane skecze i piosenki „Kabaretu Starszych Panów” założonego przez Jeremiego Przyborę i Jerzego Wasowskiego. W ich programach nadawanych w latach 1958-1966 występowała śmietanka aktorska tamtych czasów w osobach gwiazd takich jak na przykład:Wiesław Gołas, Mieczysław Czechowicz, Irena Kwiatkowska, Kalina Jędrusik czy Krystyna Sienkiewicz. Numerowanych odcinków, emitowanych na antenie telewizyjnej odbyło się 16. Choć dzieło starszych panów powstało w smutnych i szarych czasach PRL-u, nie odwoływało się w żaden sposób do ówczesnej teraźniejszości, było zjawiskiem oderwanym od epoki, pokazujące świat lepszy, bardziej elegancki i barwny, jak w bajce. „Kabaret Starszych Panów” oferował rozrywkę najwyższej jakości. Piosenki i dialogi były zapełnione pomysłami i humorem, wszystkie stanowiły osobne dziełko o dużej wartości artystycznej. Jeremi Przybora i Jerzy Wasowski szlifowali gusta Polaków zepsute socrealistyczną szarzyzną, bawili językiem, formą. Koniec emisji programu nie oznaczał jednak jego śmierci. Kabaretowe piosenki bowiem do dziś żyją własnym życiem.
Za elitarną i już legendarną można uznać krakowska „Piwnicę Pod Baranami”. Kabaret założony m.in. przez Piotra Skrzyneckiego w 1956 roku w piwnicach Pałacu pod Baranami miał być miejscem spotkań krakowskich studentów a stał się wylęgarnią talentów. Środowisko „Piwnicy” współtworzyli krakowscy artyści teatru. W tym miejscu powstawały przez lata piosenki i krótkie formy sceniczne. Z kabaretem związani byli m.in. Krzysztof Penderecki, Andrzej Wajda, Jerzy Turowicz, Anna Dymna, Jan Nowicki, Agnieszka Osiecka, a wśród przyjaciół kabaretu można odnaleźc np. Sławomira Mrożka czy Czesłwa Miłosza.
”Piwnica” stała się fenomenem nie tylko krakowskim, ale i europejskim, czy nawet światowym, istniejąc przez ponad 40 lat, otoczona mgiełka tajemniczości i aurą cyganerii, ze zmieniającymi się w ciągu tych lat artystami, lecz związanymi z sobą chęcią dostarczania wykwintnej, intelektualnej rozrywki.
Natomiast kabaret „TEY” to kultowy znak rozświetlający czasy PRL-u. Jeden z najbardziej znanych polskich kabaretów, którego założycielami byli: Zenon Laskowik, Krzysztof Jaślar oraz Aleksander Gołębiowski… Jednymi z popularniejszych członków byli Bohdan Smoleń, Rudi Schuberth oraz Janusz Rewiński. W PRL-u śmiano się z systemu chętnie. Aluzja była nieodłącznym składnikiem kabaretowego programu, stanowiła dodatkowy element zabawy. Widz musiał z lekka wysilić intelekt by wyśledzić aluzję. Programy kabaretu „TEY” to obraz życia codziennego w krzywym zwierciadle, gra skojarzeń i niedomówień, obnażanie sposobów działania reżimowych mediów i propagandy.
Dzisiaj scena polskiego kabaretu jest wypełniona po brzegi. To nie kilka ani kilkanaście grup satyrycznych. Kabarety i skecze mnożą się, są bardzo lubiane i chętnie oglądane. „Ani Mru Mru”, „Kabaret Moralnego Niepokoju”, „Mumio”, „Łowcy.B”, „Koń Polski” i wielu innych, kto ich nie zna? Ubarwiają codzienność biorąc paradoksalne i absurdalne przykłady z życia. Dziś wydają się spełniać bardziej funkcję rozrywki niż sztuki, ale kto wie może i te kabarety za jakiś czas zasłużą na miano symbolu kulturalnego swoich czasów.
Tags: kabarety, kabarety i skecze, skecze